فیبر نوری یکی از پیشرفتهترین و سریعترین فناوریهای انتقال داده است که از رشتههای بسیار نازک شیشه یا پلاستیک ساخته میشود. این فیبرها به جای استفاده از سیگنالهای الکتریکی، از پالسهای نوری برای انتقال اطلاعات بهره میبرند. مهمترین مزیت فیبر نوری سرعت بسیار بالای انتقال داده است؛ زیرا نور نسبت به جریان الکتریسیته تداخلپذیری کمتر و پهنای باند بسیار بیشتری دارد. به همین دلیل امروزه در شبکههای اینترنت پرسرعت، ارتباطات بینالمللی، مراکز داده و مخابرات از آن استفاده میشود.
سیگنالهای نوری در فیبر به کمک پدیدهی بازتاب داخلی کامل هدایت شده و بدون افت محسوس مسافتهای طولانی را طی میکنند. فیبرهای نوری علاوهبر سرعت بالا، امنیت بیشتری نیز فراهم میکنند، زیرا شنود یا دستکاری اطلاعات در آنها بسیار دشوار است. همچنین در برابر نویز الکترومغناطیسی مقاوماند و میتوان آنها را در کنار کابلهای برق بدون مشکل نصب کرد.
از فیبر نوری در پزشکی نیز بهره گرفته میشود؛ بهویژه در اندوسکوپی و جراحیهای دقیق که انتقال نور نقش مهمی دارد. نصب و نگهداری فیبر نوری نیازمند تجهیزات تخصصی است و هزینهی اولیهی آن ممکن است بالا باشد، اما در بلندمدت بهصرفه و قابل اعتماد است. بهطور کلی، فیبر نوری زیربنای اصلی اینترنت نسل جدید و ارتباطات آینده به شمار میرود.
مهمترین مزیتهای فیبر نوری را بهطور خلاصه و روشن بیان میکنیم:
-
سرعت بسیار بالا در انتقال دادهها نسبت به کابلهای مسی.
-
پهنای باند گسترده که امکان ارسال حجم زیادی از اطلاعات را فراهم میکند.
-
مقاومت در برابر نویز الکترومغناطیسی و عدم تأثیرپذیری از میدانهای الکتریکی.
-
کاهش افت سیگنال در مسافتهای طولانی و امکان انتقال داده در کیلومترها بدون تکرارکننده.
-
امنیت بالاتر؛ شنود و نفوذ به خطوط فیبر بسیار دشوار است.
-
وزن کمتر و قطر باریکتر نسبت به کابلهای سنتی مسی.
-
ضد اشتعال بودن چون از برق استفاده نمیکند و خطر آتشسوزی ندارد.
-
مصرف انرژی پایینتر نسبت به روشهای انتقال داده مبتنی بر الکتریسیته.
-
پایداری بالاتر در شرایط آبوهوایی مختلف.
- عمر طولانی و هزینه نگهداری کم پس از نصب اولیه.
فیبر نوری در شکل نوین و قابل استفادهٔ امروزی نخستینبار در آزمایشگاه شرکت Corning Glass Works در آمریکا ساخته شد.
در سال 1970 سه پژوهشگر این شرکت – رابرت مائر (Robert Maurer)، دونالد کِک (Donald Keck) و پیتر شولتز (Peter Schultz) – توانستند اولین فیبر نوری کمافت (Low-loss) را تولید کنند؛ یعنی فیبری که تلفات نوری آنقدر کم بود که انتقال داده در مسافتهای طولانی را ممکن میکرد.
البته ایدهٔ اولیهٔ هدایت نور در فیبرها در دهههای قبل مطرح شده بود و نارِیندر سینگ کاپانی (Narinder Singh Kapany) نیز در دههٔ 1950 آزمایشهای مهمی روی فیبر انجام داد، اما اولین فیبر نوری کاربردی و استاندارد همان بود که در Corning ساخته شد.


